EIB / KNX

Nieuwbouwwoning ?

Kies voor Siemens’ instabus EIB.

Siemens’ instabus EIB ?

Een toekomstgericht domoticapakket.

EIB

Verlichting is de basisfunctionaliteit van een domoticasysteem, al worden het pas echt interessant als er meer functionaliteiten aan toegevoegd worden zoals rolluiken of zonweringen, verwarming of koeling, ventilatie, energiemeting enzovoort. De Europese Installatie Bus (EIB) is de standaard die Siemens samen met een aantal Europese fabrikanten uitgebracht hebben om tot één gemeenschappelijke standaard voor domotica te komen. EIB (Europese Installatie Bus) is begin jaren negentig in de vorige eeuw ontstaan. Een vijftal fabrikanten wilden een gemeenschappelijke communicatiebus uitbrengen voor elektrotechnische installaties. In de daaropvolgende vijftien jaar is het systeem verder blijven groeien en zijn er steeds meer fabrikanten en producten bijgekomen.

KNX

Begin 2000 bleken nog twee andere Europese standaarden in opkomst te zijn. Naast EIB waren er ook Batibus, uit het domein van verwarming en koeling, en EHS (European Home Systems), uit het domein van wit- en bruingoed. Omdat het niet erg zinvol leek om elkaar te gaan beconcurreren, besloten de drie rond de tafel te gaan zitten om tot één gemeenschappelijke convergentiestandaard te komen. Dat is KNX (Konnex) geworden. Daarbij is EIB de basis, omdat dat systeem al het verst in zijn ontwikkeling gevorderd was. Voor EIB verandert er dan ook nagenoeg niets. Alle EIB-installaties die vanaf begin jaren negentig zijn ingesteld blijven dan ook compatibel met de nieuwe KNX producten. De hele ontwikkeling richting KNX zorgde ook voor de toevoeging van tal van communicatiemedia, ondermeer draadloos via radiofrequentie en TCP/IP.

EN50090 en IEC14543

De Europese norm EN 50090 die sinds twee jaar van kracht is, is zowat een beschrijving van de KNX-norm. Onlangs werd KNX ook volgens de wereldnorm IEC 14543 erkend, zodat de standaard voluit het vertrouwen wekt bij studieburelen en architecten. Een erkenning houdt immers de garantie in dat de standaard op termijn verder ondersteund zal blijven, wat voor andere gesloten systemen minder evident is.

Energiebesparing

Een geïntegreerd bussysteem volgens een gemeenschappelijke convergentiestandaard heeft als grote voordeel dat het comfort en de veiligheid erdoor verhogen. Daarnaast is er het argument van de energiebesparing, zeker voor de toepassing verwarming, dat in volle Kyoto-hype zeker meegenomen is.
Een domoticasysteem laat toe de woning in verschillende zones op te splitsen, die elk met verschillende temperatuurregelaars zijn uitgerust. Een afzonderlijke thermostaat in het bureau of de logeerkamer bijvoorbeeld laat de eindgebruiker toe die ruimtes enkel te verwarmen op de momenten dat hij er gebruik van maakt.
Extra bekabeling is daarbij niet nodig, want de buskabel is sowieso voorhanden in functie van de verlichting. De thermostaat kan er mee op worden aangesloten, zodat de verschillende verwarmingszones aanstuurbaar worden. Domotica is in deze toepassing dus heel wat meer dan luxe of comfort: de eindgebruiker realiseert een voelbare energiebesparing.

Gekoppelde informatie

Een domoticasysteem heeft niet als bedoeling om als alarminstallatie te fungeren. Toch kunnen bepaalde toepassingen ook op veiligheidsgebied voordelen bieden. Zo is het perfect mogelijk om de ramen van magneetcontacten te voorzien bijvoorbeeld, en het domoticasysteem een signaal te laten geven, wanneer er ergens een raam openstaat. Wanneer het nacht wordt of de eindgebruiker de woning denkt te verlaten, is dat nuttige informatie.
Door dat soort informatie te koppelen aan de informatie die van de verwarmingsinstallatie afkomstig is, ontstaat pas echt de meerwaarde van een domoticasysteem. Het is duidelijk dat het argument 'energiebesparing' aan overtuigingskracht wint, wanneer je de hulp van het domoticasysteem krijgt om ook de ramen en de deuren te sluiten in een ruimte die je volop aan het verwarmen bent.
Doordat een Viessmann, een Buderus of een Siemens Synco-regelaar eveneens KNX-compatibel zijn, kan de eindgebruiker bij de installatie vragen de koppeling in het domoticasysteem te leggen met de brander van de verwarming, waardoor de ketel als het ware 'weet' in welke ruimtes in huis er hoeveel percent warmtevraag is. De ketel zal daardoor spaarzamer werken. Een dergelijke meerwaarde kan enkel met een open standaard die verschillende fabrikanten ondersteunen.

Toepassingsmogelijkheden

Verlichting is en blijft de basisfunctionaliteit van een domoticasysteem. Vooral de functie "alles uit" wanneer men de woning verlaat, is er een die de eindgebruiker zich gemakkelijk kan voorstellen. Ook dimmen is voor de hand liggend. Door meer circuits te onderscheiden, kun je evenwel ook accentverlichting apart aansturen.
Daarmee belanden we in de zogenaamde comfortfuncties. Door scenario's voor verschillende sferen en gebruikstoepassingen voor te programmeren, moet de eindgebruiker niet nog alle knoppen apart bedienen. Bovendien is bediening vanop afstand eveneens perfect mogelijk. Hetzelfde geldt trouwens voor rolluiken en zonweringen.
De link tussen domotica en verlichting ligt voor de hand, in de mate dat de elektricien voor de installatie van beide instaat. Wanneer ook de verwarmingsinstallatie in de dans komt, is enige afstemming en coördinatie tussen de verschillende stielmannen uiteraard aangewezen. De bedoeling van domotica is immers net om geen eilandjes met verschillende bedieningspanelen te creëren. De koppeling is uitgerekend het grote voordeel!

Veiligheid als meerwaarde

We zeiden het al: een domoticasysteem is geen alarminstallatie, maar door koppelingen in het systeem ontstaan toch krachtige functies die op veiligheidsvlak meerwaarde bieden. Zo is het perfect mogelijk om een alarmsignaal gepaard te laten gaan met het in één beweging aanschakelen van alle verlichting door het domoticasysteem.
Ook rookdetectoren kunnen rechtstreeks aan het systeem gekoppeld worden. Het klinkt misschien als een soort sciencefiction in de oren, maar met integratie van een telefoonmodule is het mogelijk om naar de woning te bellen en op die manier tal van functies te controleren of alsnog in te stellen. Wil de eindgebruiker dat het iets warmer is thuis, wanneer hij straks thuiskomt, dan kan hij dat vanop afstand telefonisch regelen.
Dat soort toepassingen laten goed de meerwaarde van domotica zien, als systeem waarin een heel aantal stukjes intelligentie in een geïntegreerd systeem samenkomen. Door ze met elkaar te verbinden, biedt het systeem meer dan de loutere optelsom van de delen. Dat moet de eindgebruiker in gedachte houden, wanneer hij het prijskaartje evalueert, nog daargelaten dat hij op langere termijn, in het bijzonder op het vlak van verwarming, energie bespaart.